KANUNI ZA MAADILI ZILIZOPITISHWA
KANUNI ZA MAADILI
(Zimetengenezwa chini ya Kifungu cha 42(4) cha Sura ya 80 ya Sheria)
1.0 UTANGULIZI
Mamlaka ya Usafiri wa Anga Tanzania (TCAA) ni mamlaka ya udhibiti iliyoanzishwa kwa Sheria ya Bunge (Sura ya 80). Mamlaka inadhibiti usafiri wa anga, huduma za viwanja vya ndege kwa ajili ya usafiri wa anga, na huduma za uongozaji ndege na ilichukua shughuli zilizokabidhiwa kwa Mamlaka ya zamani, ikiwa ni pamoja na utoaji wa huduma za uongozaji ndege.
1.1 Dira
Kuuwezesha mfumo wa usafiri wa anga Tanzania kufikia ubora wa hali ya juu barani Afrika na duniani kote.
1.2 Dhamira
“Kuhakikisha usalama, ulinzi na uendeshaji wenye utaratibu wa usafiri wa anga nchini Tanzania kupitia usimamizi madhubuti, utoaji wa huduma bora za uongozaji ndege na mafunzo, wakati huo huo tukidumisha ubora, kulinda mazingira na kuhifadhi maslahi ya wadau wetu”
1.3 Kaulimbiu
“Usafiri wa anga salama na wenye ufanisi. Ni wajibu wetu. Kwa kushirikiana na wadau.
1.4 Misingi mkuu
Katika kutekeleza Dira na Dhamira, Mamlaka itazingatia maadili au kanuni zifuatazo, ambazo zinasisitiza tabia ya taasisi na mfanyakazi ya Mamlaka.
· Uadilifu
· Maadili
· Weledi na umakini wa wateja
· Uwajibikaji na ufanisi
· Kujitoa
· Uwazi, Kazi ya Pamoja
2.0 TAMKO LA DHUMUNI
2.1 Kanuni hizi za maadili zimeanzishwa na Mamlaka ya Usafiri wa Anga Tanzania (TCAA) ili kutimiza wajibu wake wa kisheria chini ya Sheria na kwa madhumuni ya kukuza imani ya umma katika ufanisi wa TCAA na dhamira na uwezo wake wa kutumikia maslahi ya umma.
2.2 Zaidi ya madhumuni yaliyotangulia, TCAA itaanzisha, kutekeleza na kusimamia viwango vya juu vya uaminifu, uadilifu, kutopendelea na weledi kwa wafanyakazi wote wa TCAA, wakiwamo Wajumbe wa Bodi ya Wakurugenzi kuhusiana na utekelezaji wa majukumu yao rasmi chini ya Sheria ya Usafiri wa Anga, Sura ya 80.
2.3 Kanuni, ambazo ni nyongeza ya Sheria ya Kanuni za Uongozi wa Umma na Kanuni za Maadili na Maadili ya Utumishi wa Umma, zinaweka viwango vya tabia, ambavyo tasnia ya usafiri wa anga na umma kwa ujumla wanaweza kutarajia kutoka kwa Mamlaka.
3.0 TAFSIRI
Isipokuwa kama muktadha unahitaji vinginevyo, katika Kanuni hizi, istilahi zifuatazo zina maana kama hapa chini:
“Sheria” maana yake ni Sheria ya Usafiri wa Anga, Sura ya 80;
“Mamlaka” maana yake ni Mamlaka ya Usafiri wa Anga Tanzania;
“Mjumbe wa Bodi” maana yake ni mjumbe yeyote wa Bodi ya Wakurugenzi na inajumuisha Mwenyekiti na Mkurugenzi Mkuu;
"Shughuli ya Biashara" itamaanisha ununuzi, uuzaji, au ukodishaji wa bidhaa, kazi, huduma, au mali isiyohamishika, au maslahi yoyote;
“Mwenyekiti” maana yake ni Mwenyekiti wa Bodi;
“Mgongano wa Maslahi” maana yake ni hali au mazingira ambapo Mjumbe au Mfanyakazi ana maslahi binafsi ambayo yanatosha kuonekana kushawishi utekelezaji bila upendeleo wa kazi zake;
“Mkurugenzi Mkuu” maana yake ni Mkurugenzi Mkuu wa Mamlaka;
“Mfanyakazi” maana yake ni mtu aliyeajiriwa na TCAA akiwemo Mkurugenzi Mkuu, Wakurugenzi wa Divisheni, mameneja, maofisa wengine na wafanyakazi, na washauri walio kwenye kazi za muda au kwenye mkataba kwa Mamlaka;
“Taasisi” maana yake ni shirika, kampuni, chama, ubia, kampuni ya pamoja ya hisa, au shirika au taasisi nyingine yoyote;
"Familia ya karibu" maana yake ni jamaa wote wanaoishi katika kaya moja na mjumbe au Mfanyakazi;
"Jamaa" itamaanisha wazazi, kaka, dada, shangazi, wajomba, na wapwa;
"Maslahi ya kifedha" ina maana ya umiliki wa moja kwa moja au wa manufaa wa yoyote ya maslahi ya kifedha yafuatayo: hisa, dhamana, madeni, na maslahi ya umiliki au ubia; au haki za kodi, mirahaba, mapato, fidia, au malipo mengine yoyote ya aina yoyote. Kwa madhumuni ya tafsiri hii, umiliki wa manufaa utajumuisha, lakini hautazuia, umiliki wa kawaida wa mhusika katika mazingira ambapo mhusika mwingine anatarajia kupokea wakati wowote umiliki, kwa ujumla au kwa sehemu, wa maslahi ya kifedha au faida yoyote ya kiuchumi, faida au manufaa kutokana na maslahi ya kifedha;
“Mtu” maana yake ni mtu binafsi;
“Mhusika wa Msingi wa Maslahi” maana yake ni Mtu au Taasisi iliyo chini ya mamlaka ya udhibiti ya TCAA au mtu au chombo ambacho ni mshindani wa Mtu au Taasisi iliyo chini ya mamlaka ya udhibiti ya TCAA, ikijumuisha, lakini siyo hiyo tu, mwenye leseni au mwenye leseni mtarajiwa, au Mtu au Taasisi yoyote ambayo inatekeleza shughuli zake au sehemu kubwa ya shughuli zake kwa kufanya biashara au sehemu kubwa ya shughuli zake au bidhaa au huduma kwa Mtu au Taasisi iliyo chini ya mamlaka ya udhibiti ya TCAA;
“Upande wa Pili wa Maslahi” itamaanisha Mtu au Taasisi, isipokuwa Mhusika wa Msingi wa Maslahi, aliyeathiriwa kwa kiasi kikubwa, moja kwa moja au kwa njia isiyo ya moja kwa moja, na jambo ambalo, au linalotarajiwa kuwa chini ya TCAA;
4.0 KIWANGO CHA UJUMLA
4.1 Watumishi wote watajiongoza kwa njia ambayo italeta imani na uaminifu miongoni mwa taasisi zinazodhibitiwa, wateja wao, washindani wao, na hasa umma.
4.2 Watumishi wote watajitahidi kuboresha uwezo wao wa kitaaluma wa kuwahudumia na kutumikia maslahi ya umma.
4.3 Mtumishi hatashiriki katika shughuli za ulaghai, ubadhirifu, matusi, au rushwa au vitendo vinavyohusiana na sera na taratibu za watumishi wa mwajiri wao, wajibu na majukumu kama mwajiriwa.
4.4 Mtumishi hatajihusisha na matumizi binafsi ya mali ya umma ya aina yoyote isipokuwa kutekeleza majukumu rasmi na hataruhusu matumizi hayo na watu wengine.
4.5 Mtumishi hatabaki na mali yoyote ya mwajiri baada ya kukamilika kwa matumizi kwa madhumuni yaliyoidhinishwa wala kumiliki mali yoyote ya mwajiri ambayo haijaidhinishwa kutumiwa na mfanyakazi.
5.0 BIDII
5.1 Wafanyakazi watajitahidi kutekeleza majukumu yao kwa bidii kwa kudumisha nidhamu ya hali ya juu. Wataonesha uwajibikaji kwa kuhakikisha kwamba:
5.1.1 wanatumia ujuzi, maarifa, na utaalamu wao kupata matokeo ya juu zaidi;
5.1.2 watatekeleza majukumu waliyopewa kwa viwango vya juu na ndani ya muda unaotakiwa;
5.1.3 watajiepusha na mwenendo wowote ambao unaweza kudhoofisha utendaji kazi;
5.1.4 wako tayari kufanya kazi katika kituo chochote cha kazi; na
5.1.5 wanafika kwa wakati kulingana na saa za kazi mahali pa kazi na shughuli rasmi.
6.0 SHUGHULI ILIYOKATAZWA
6.1 Hakuna mwajiriwa atakayetumia nafasi yake rasmi kupata marupurupu yasiyostahili au manufaa ya kibinafsi ambayo mtu huyo hangestahiki.
6.2 Hakuna mwajiriwa anayepaswa, wakati wa utekelezaji wa kazi zake rasmi, kubagua au kutoa upendeleo kwa Mtu au Taasisi yoyote.
6.3 Hakuna mwajiriwa atakayejihusisha na shughuli yoyote ambayo inaweza kudhoofisha uhuru wake na kutopendelea kuhusiana na majukumu yake.
6.4 Hakuna mfanyakazi wakati wowote, ikiwa ni pamoja na baada ya kuajiriwa, atafichua, moja kwa moja au kwa namna nyingine, kwa Mtu au Taasisi yoyote isiyoidhinishwa, taarifa za siri zilizopatikana wakati wa ajira na TCAA, wala taarifa hizo hazitatumika kuendeleza maslahi yake binafsi. Hakuna mfanyakazi atakayefichua habari ambayo haikukusudiwa kupatikana kwa umma kama vile hati, ajenda, ratiba, uchunguzi kwa maswali, ukaguzi na masuala kama hayo.
6.5 Hakuna mfanyakazi atakayeomba au kukubali, moja kwa moja au isivyo moja kwa moja, hongo kutoka kwa Mtu au taasisi yoyote.
7.0 UTII WA SHERIA
7.1 Wafanyakazi watafahamu sheria ndogo, kanuni na taratibu na kuzifuata ipasavyo.
7.2 Wafanyakazi watatumia sheria, kanuni na taratibu zilizopo wakati wa kutekeleza majukumu yao na katika utaratibu huo watabainisha mapungufu yanayohitaji kurekebishwa.
7.3 Wafanyakazi hawatambagua au kumnyanyasa mwananchi au mfanyakazi mwenzao kwa misingi ya jinsia, kabila, dini, misimamo ya kisiasa, utaifa, kabila, hali ya ndoa au ulemavu.
7.4 Waajiriwa hawataendeleza aina zote za mahusiano ya kimapenzi mahali pa kazi na wakati wa saa za kazi. Vile vile, wataepuka aina zote za tabia ambazo zinaweza kujumuisha unyanyasaji wa kijinsia unaojumuisha kujihusisha, au zinazojumuisha;
(a) shinikizo la kufanya ngono au upendeleo wa kingono na mtu yeyote;
(b) ubakaji, unyanyasaji wa kingono, unyanyasaji, au aina yoyote ya unyanyasaji wa kijinsia;
(c) mguso wa kimwili kimakusudi ambao ni wa asili ya ngono kama vile kuguswa kusikokubalika, kubana, kupapasa, kushikana na/au kugusana na mwili, nywele, au nguo za mtu mwingine.
(d) maneno ya ngono, ishara, kelele, utani, maoni, au matamshi kwa mtu mwingine kuhusu upendeleo wa mtu wa ngono; na
(e) kutazama, kuonesha, au kusambaza nyenzo zisizofaa au zinazoonesha ngono waziwazi ambazo zinaweza kuchukuliwa kuwa zinakera kimaadili katika mazingira ya kazi au wakati wa saa za kazi.
8.0 MIGOGORO YA MASLAHI
8.1 Hakuna Mjumbe wa Bodi au mwajiriwa wa Mamlaka atakayejipatia faida yoyote ya kifedha au maslahi mengine ambayo yanakinzana, yanaweza kukinzana, au yanayoweza kukinzana na utekelezaji wa majukumu yake kama mjumbe au mfanyakazi wa Mamlaka.
8.2 Iwapo wakati wowote mjumbe au mfanyakazi yeyote wa Mamlaka ana mgongano wa kimaslahi kuhusiana na jambo lolote ambalo liko mbele ya Mamlaka kwa ajili ya kujadiliwa au kuamuliwa au jambo lolote ambalo linatarajiwa linaweza kufika mbele ya Mamlaka kwa ajili ya kujadiliwa au kuamuliwa, mjumbe au mfanyakazi huyo atafichua mgongano wa kimaslahi mara moja na ataacha kushiriki katika majadiliano au uamuzi wa suala hilo.
8.3 Mtu yeyote ambaye bila ya sababu za msingi, atashindwa kutoa tamko la maslahi yake kama inavyotakiwa au ambaye kwa kujua anatoa tamko la uongo au kupotosha katika maelezo muhimu na hivyo kuathiri uamuzi wa Mamlaka, atachukuliwa kuwa amekiuka kanuni hizi za maadili.
9.0 TAARIFA YA SIRI YA MASLAHI YA KIFEDHA
9.1 Maslahi ya Kifedha Yanayotangazwa
Maslahi ya Kifedha Yanayotangazwa yatajumuisha mali yote inayomilikiwa na, na madeni anayodaiwa Mfanyakazi na mwenza, kwa kuzingatia yafuatayo:
9.1.1 Mfanyakazi atalazimika kutangaza kama mali yake, na mali itachukuliwa kuwa imetangazwa na Mfanyakazi, ikiwa:
(a) Ni mali ya ndoa;
(b) Inamilikiwa kwa pamoja na mke au mume wa Mfanyakazi;
(c) Kuna madai kuwa Mfanyakazi anaonekana ghafla na kwa namna isiyoelezeka kuwa na utajiri wa ajabu kuhusiana na vyanzo vyake vya mapato vinavyoonekana.
9.1.2 Licha ya hayo hapo juu, Mwajiriwa atalazimika kutangaza mali ya mwenzi wake, au ambayo si ya ndoa au isiyomilikiwa kwa pamoja, ikiwa inadaiwa kuwa Mfanyakazi, au familia yake ya karibu inaonekana kuwa kwa ghafla na kwa njia isiyoelezeka kuwa na utajiri wa ajabu kuhusiana na vyanzo vyake vya mapato vinavyoonekana. Kwa kuongezea, mfanyakazi atalazimika kutangaza masilahi yake ya kifedha.
9.2 Maofisa wanaotakiwa kutangaza
9.2.1 Wajumbe wa Bodi ya Wakurugenzi, isipokuwa Mwenyekiti na Mkurugenzi Mkuu na Wakurugenzi wa Divisheni ambao wako chini ya Sheria ya Maadili ya Viongozi wa Umma.
9.2.2 Meneja wa Fedha, Meneja wa Ununuzi; Mameneja wa Usafiri wa Anga, Maafisa Ugavi, Wahasibu, Wakaguzi wa Usalama wa Ndege, Ulinzi, na Maafisa wa Usafiri wa Anga.
10.0 BAADA YA AJIRA
Wajumbe wa Bodi na waajiriwa ambao wanahusika moja kwa moja katika kudhibiti tasnia, katika kipindi cha miezi kumi na minane baada ya kumalizika kwa muda wa ofisi au huduma kwa Mamlaka, hawataingia mkataba wowote wa ajira, ubia, hisa za kumiliki na, au mkataba wa usambazaji wa huduma kwa, mtu au shirika lolote ambalo huduma zake zinadhibitiwa na Mamlaka.
11.0 MATUMIZI YA KANUNI ZA MAADILI NA MWENENDO KWA UTUMISHI WA UMMA
Wajumbe na Wafanyakazi wa Mamlaka pia watabanwa na Kanuni za Maadili na Mwenendo za Utumishi wa Umma Tanzania.
12. MAREKEBISHO
Masharti ya Kanuni hizi yanaweza kurekebishwa na kubadilishwa na Mamlaka mara kwa mara na marekebisho na mabadiliko hayo yote yataanza kutumika kuanzia tarehe iliyotajwa humo.